Απιονισμένο, Αποσταγμένο ή Φιλτραρισμένο Νερό: Διαφορές και Χρήσεις

Όχι, οι τρεις όροι δεν είναι συνώνυμα. Το απιονισμένο νερό έχει περάσει από ρητίνες ιοντοανταλλαγής που αφαιρούν τα διαλυμένα άλατα. Το αποσταγμένο έχει εξατμιστεί και συμπυκνωθεί ξανά σε υγρό, αφήνοντας πίσω σχεδόν τα πάντα. Το φιλτραρισμένο έχει περάσει από φίλτρα που κρατούν χλώριο, ιζήματα και οσμές, και είναι το μόνο από τα τρία που προορίζεται για καθημερινή πόση.

Η σύγχυση είναι λογική: και τα τρία μοιάζουν «καθαρά» και συχνά πωλούνται δίπλα δίπλα στο ίδιο ράφι. Στην πράξη όμως διαφέρουν στη μέθοδο παραγωγής, στο τι αφαιρούν και στο πού ταιριάζουν. Παρακάτω θα δεις τι είναι το καθένα, έναν συγκριτικό πίνακα και τι ακριβώς χρειάζεσαι για σίδερο, μπαταρία, ενυδρείο ή πόσιμο.

Τι είναι το απιονισμένο νερό και πώς παράγεται;

Το απιονισμένο νερό είναι νερό από το οποίο έχουν αφαιρεθεί σχεδόν όλα τα διαλυμένα ιόντα: ασβέστιο, μαγνήσιο, νάτριο, χλωριούχα, θειικά και νιτρικά άλατα. Παράγεται με ρητίνες ιοντοανταλλαγής, ειδικά υλικά που δεσμεύουν τα ιόντα του νερού και τα αντικαθιστούν με ιόντα υδρογόνου και υδροξυλίου, δηλαδή με καθαρό νερό.

Η διαδικασία γίνεται σε δύο στάδια ή σε μικτή κλίνη ρητινών. Η κατιονική ρητίνη συγκρατεί τα θετικά φορτισμένα ιόντα, όπως το ασβέστιο και το μαγνήσιο, ενώ η ανιονική τα αρνητικά, όπως τα χλωριούχα και τα θειικά. Το αποτέλεσμα είναι νερό με σχεδόν μηδενική αγωγιμότητα.

Πρόσεξε όμως ένα κρίσιμο σημείο: η ιοντοανταλλαγή αφαιρεί ιόντα, όχι μικροοργανισμούς ή οργανικές ενώσεις. Γι’ αυτό το απιονισμένο θεωρείται «τεχνικό» νερό και όχι πόσιμο. Την καθαρότητά του την ελέγχεις εύκολα με ένα αγωγιμόμετρο ή άλλο όργανο μέτρησης νερού: όσο χαμηλότερη η τιμή, τόσο λιγότερα άλατα έχουν μείνει.

Αν χρειάζεσαι τακτικά μεγάλες ποσότητες, υπάρχουν συσκευές απιονισμένου νερού που συνδέονται στην παροχή και το παράγουν επιτόπου, χωρίς να κουβαλάς μπιτόνια.

Τι είναι το αποσταγμένο νερό και σε τι διαφέρει;

Το αποσταγμένο νερό παράγεται με εξάτμιση και συμπύκνωση: το νερό θερμαίνεται μέχρι βρασμού, ο ατμός οδηγείται σε ψυχόμενη επιφάνεια και υγροποιείται ξανά. Τα άλατα, τα βαρέα μέταλλα και οι μικροοργανισμοί δεν εξατμίζονται, οπότε μένουν πίσω. Το αποτέλεσμα μοιάζει με το απιονισμένο, αλλά η μέθοδος είναι τελείως διαφορετική.

Η βασική διαφορά από το απιονισμένο είναι το εύρος καθαρισμού. Η απόσταξη απομακρύνει και μικροοργανισμούς, ενώ η ιοντοανταλλαγή όχι. Από την άλλη, ορισμένες πτητικές ουσίες με χαμηλό σημείο βρασμού μπορούν να «ταξιδέψουν» μαζί με τον ατμό, γι’ αυτό οι εργαστηριακές μονάδες συνδυάζουν συχνά την απόσταξη με πρόσθετα στάδια καθαρισμού.

Στην πράξη, η απόσταξη είναι αργή και ενεργοβόρα διαδικασία. Γι’ αυτό το απιονισμένο έχει επικρατήσει στις περισσότερες τεχνικές χρήσεις, ενώ το αποσταγμένο το συναντάς κυρίως εκεί όπου απαιτείται και μικροβιολογική καθαρότητα, όπως στις ιατρικές συσκευές.

Τι είναι το φιλτραρισμένο νερό και γιατί είναι αυτό που πίνεις;

Φιλτραρισμένο είναι το νερό που έχει περάσει από ένα ή περισσότερα στάδια φίλτρανσης: φίλτρο ιζημάτων για άμμο και σκουριά, ενεργό άνθρακα για χλώριο, οσμές και οργανικές ενώσεις, ή μεμβράνη αντίστροφης όσμωσης για τα διαλυμένα άλατα. Είναι ο μόνος από τους τρεις τύπους που έχει σχεδιαστεί για καθημερινή κατανάλωση.

Η μεγάλη διαφορά από το απιονισμένο και το αποσταγμένο είναι ο στόχος. Το φιλτράρισμα δεν επιδιώκει «χημικά κενό» νερό, αλλά νερό ασφαλές και εύγευστο. Ένα φίλτρο κάτω πάγκου με βρυσάκι κρατά το χλώριο και τις οσμές, διατηρώντας όμως τα φυσικά μέταλλα του νερού.

Αν το νερό σου είναι πολύ σκληρό ή υφάλμυρο, ένα σύστημα οικιακής αντίστροφης όσμωσης αφαιρεί και τα διαλυμένα άλατα. Για το πώς ακριβώς το πετυχαίνει αυτό η μεμβράνη, δες τον αναλυτικό οδηγό μας για το πώς λειτουργεί η αντίστροφη όσμωση.

Απιονισμένο, αποσταγμένο, φιλτραρισμένο: σύγκριση με μια ματιά

Η σύντομη απάντηση: το απιονισμένο και το αποσταγμένο είναι «τεχνικά» νερά χωρίς άλατα, με διαφορετική μέθοδο παραγωγής, ενώ το φιλτραρισμένο είναι πόσιμο νερό με βελτιωμένη γεύση και ασφάλεια. Ο πίνακας δείχνει τη μέθοδο, το τι αφαιρείται, αν πίνεται και τις τυπικές χρήσεις του καθενός.

Τύπος νερού	Μέθοδος παραγωγής	Τι αφαιρεί	Είναι πόσιμο;	Τυπικές χρήσεις
Απιονισμένο	Ρητίνες ιοντοανταλλαγής	Διαλυμένα άλατα και ιόντα (όχι μικροοργανισμούς, όχι απαραίτητα οργανικές ουσίες)	Όχι για καθημερινή κατανάλωση	Σίδερο ατμού, μπαταρίες και ψυγεία αυτοκινήτου, καθαρισμός τζαμιών
Αποσταγμένο	Εξάτμιση και συμπύκνωση	Άλατα, βαρέα μέταλλα, μικροοργανισμούς	Όχι για καθημερινή κατανάλωση	Εργαστήρια, ιατρικές συσκευές, συσκευές ατμού
Φιλτραρισμένο	Ενεργός άνθρακας, φίλτρα ιζημάτων, αντίστροφη όσμωση	Χλώριο, οσμές, ιζήματα, οργανικές ενώσεις και, με μεμβράνη, διαλυμένα άλατα	Ναι, αυτός είναι ο σκοπός του	Πόσιμο, μαγείρεμα, καφές, βρεφικές τροφές

Πού χρησιμοποιείται ο κάθε τύπος νερού;

Ο πρακτικός κανόνας είναι απλός: όπου το νερό εξατμίζεται ή έρχεται σε επαφή με ευαίσθητα εξαρτήματα, θέλεις απιονισμένο ή αποσταγμένο, ώστε να μην μένουν άλατα. Όπου το νερό καταλήγει στο ποτήρι ή στην κατσαρόλα σου, θέλεις φιλτραρισμένο. Ας δούμε τις πιο συνηθισμένες περιπτώσεις μία μία.

Σίδερο ατμού και ατμοκαθαριστές

Τα άλατα του νερού βρύσης επικάθονται στις αντιστάσεις και στα στόμια ατμού, μειώνουν την απόδοση και κάποια στιγμή αφήνουν λευκά ή καφέ στίγματα στα ρούχα. Με απιονισμένο νερό το πρόβλημα εξαφανίζεται.

Έλεγξε πάντως το εγχειρίδιο της συσκευής σου: αρκετοί κατασκευαστές σίδερων συνιστούν μείγμα απιονισμένου με λίγο νερό βρύσης, ώστε ο ατμός να παράγεται ομαλά.

Μπαταρίες και ψυγεία αυτοκινήτου

Στις μπαταρίες ανοιχτού τύπου, η στάθμη του ηλεκτρολύτη συμπληρώνεται αποκλειστικά με απιονισμένο ή αποσταγμένο νερό. Τα μέταλλα του νερού βρύσης επικάθονται στις πλάκες και μειώνουν τη διάρκεια ζωής της μπαταρίας. Το ίδιο ισχύει για το ψυγείο: το αντιψυκτικό αραιώνεται με απιονισμένο, για να αποφύγεις επικαθίσεις και διάβρωση στο κύκλωμα ψύξης.

Ενυδρεία

Το νερό της βρύσης περιέχει χλώριο και άλατα σε αναλογίες που δεν ταιριάζουν σε ευαίσθητα ψάρια και κοράλλια. Πολλοί ενυδρειόφιλοι ξεκινούν με νερό αντίστροφης όσμωσης ή απιονισμένο και προσθέτουν ειδικά άλατα ενυδρείου, ώστε να πετύχουν ακριβώς τη χημεία που χρειάζεται ο συγκεκριμένος βιότοπος. Μην βάλεις όμως ποτέ σκέτο απιονισμένο σε ενυδρείο: τα ψάρια χρειάζονται μέταλλα.

Εργαστήρια και ιατρικές συσκευές

Αυτόκλειστα, αποστειρωτές, συσκευές CPAP και εργαστηριακός εξοπλισμός απαιτούν νερό χωρίς άλατα, ώστε να μην μένουν υπολείμματα και επικαθίσεις στα ευαίσθητα μέρη τους. Εδώ χρησιμοποιείται αποσταγμένο ή απιονισμένο, ανάλογα με τις προδιαγραφές του κατασκευαστή, οι οποίες πρέπει πάντα να τηρούνται.

Καθαρισμός τζαμιών χωρίς στίγματα

Τα στίγματα που βλέπεις στα τζάμια και στο αμάξι μετά το πλύσιμο είναι άλατα που έμειναν όταν στέγνωσε το νερό. Το απιονισμένο στεγνώνει χωρίς να αφήνει ίχνη. Γι’ αυτό τα επαγγελματικά συνεργεία καθαρισμού υαλοπινάκων δουλεύουν με απιονισμένο νερό και τηλεσκοπικά κοντάρια, χωρίς καν στέγνωμα με πανί.

Γιατί το απιονισμένο νερό δεν προορίζεται για καθημερινό πόσιμο;

Το απιονισμένο και το αποσταγμένο νερό δεν περιέχουν ασβέστιο, μαγνήσιο και τα υπόλοιπα μέταλλα που δίνουν στο νερό τη γεύση του. Μια γουλιά δεν θα σε βλάψει, αλλά ως καθημερινό πόσιμο δεν προσφέρουν τίποτα και έχουν χαρακτηριστικά «επίπεδη», άνοστη γεύση.

Στο απιονισμένο υπάρχει και θέμα ασφάλειας: η ιοντοανταλλαγή δεν απολυμαίνει, οπότε το νερό δεν έχει περάσει τους μικροβιολογικούς ελέγχους του πόσιμου. Επιπλέον, το νερό χωρίς άλατα είναι «διαβρωτικό», τείνει δηλαδή να διαλύει υλικά με τα οποία έρχεται σε επαφή, γι’ αυτό και αποθηκεύεται σε κατάλληλα δοχεία.

Κατά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η ευχάριστη γεύση του νερού συνδέεται με μια μέτρια περιεκτικότητα διαλυμένων στερεών. Αν θέλεις πόσιμο νερό με λιγότερα άλατα, η σωστή διαδρομή είναι ένα σύστημα φίλτρανσης σχεδιασμένο για πόση, όχι το τεχνικό απιονισμένο.

Τι να επιλέξεις για το σπίτι σου;

Διάλεξε με βάση τη χρήση και όχι το όνομα. Για το ποτήρι και την κουζίνα σου χρειάζεσαι φιλτραρισμένο νερό, για τις συσκευές ατμού και τη μπαταρία απιονισμένο, ενώ για τις ιατρικές συσκευές ισχύει πάντα ό,τι ορίζει ο κατασκευαστής τους. Συνοπτικά:

• Πόσιμο και μαγείρεμα: φίλτρο ενεργού άνθρακα ή αντίστροφη όσμωση, ανάλογα με την ποιότητα του νερού της περιοχής σου.
• Σίδερο, ατμοκαθαριστής, ατμοσύστημα: απιονισμένο ή μείγμα με νερό βρύσης, σύμφωνα με το εγχειρίδιο της συσκευής.
• Μπαταρία και ψυγείο αυτοκινήτου: αποκλειστικά απιονισμένο ή αποσταγμένο.
• Ενυδρείο: νερό αντίστροφης όσμωσης ή απιονισμένο, πάντα με επαναμετάλλωση.
• Τζάμια και φινίρισμα αυτοκινήτου: απιονισμένο, για στέγνωμα χωρίς στίγματα.

Αν καταναλώνεις τακτικά μεγάλες ποσότητες τεχνικού νερού, σκέψου την παραγωγή του στο σπίτι αντί για τα μπιτόνια του εμπορίου: μακροπρόθεσμα είναι πιο πρακτική λύση και έχεις πάντα φρέσκο απόθεμα.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι το απιονισμένο νερό ίδιο με το αποσταγμένο;

Όχι. Και τα δύο έχουν ελάχιστα άλατα, αλλά παράγονται διαφορετικά: το απιονισμένο με ρητίνες ιοντοανταλλαγής, το αποσταγμένο με εξάτμιση και συμπύκνωση. Η απόσταξη απομακρύνει επιπλέον τους μικροοργανισμούς, γι’ αυτό προτιμάται στις ιατρικές εφαρμογές. Για σίδερο, μπαταρίες και τζάμια, οι δύο τύποι είναι πρακτικά ισοδύναμοι.

Μπορώ να πιω απιονισμένο νερό;

Μια μικρή ποσότητα δεν είναι επικίνδυνη, αλλά μην το κάνεις συνήθεια. Το απιονισμένο δεν περιέχει μέταλλα, έχει άνοστη γεύση και δεν έχει υποστεί την απολύμανση και τους ελέγχους του πόσιμου νερού. Για καθημερινή πόση, προτίμησε φιλτραρισμένο νερό από σύστημα σχεδιασμένο γι’ αυτή τη χρήση.

Τι νερό να βάλω στο σίδερο ατμού;

Απιονισμένο ή αποσταγμένο, ώστε να μην σχηματίζονται άλατα στις αντιστάσεις και στα στόμια. Αρκετοί κατασκευαστές πάντως συνιστούν μείγμα απιονισμένου με λίγο νερό βρύσης για ομαλή παραγωγή ατμού, οπότε έλεγξε πρώτα το εγχειρίδιο της δικής σου συσκευής. Το σκέτο νερό βρύσης απόφυγέ το, ειδικά αν είναι σκληρό.

Πώς ελέγχω αν το απιονισμένο νερό είναι όντως καθαρό;

Με μέτρηση αγωγιμότητας. Το καθαρό απιονισμένο έχει σχεδόν μηδενική αγωγιμότητα, γιατί χωρίς ιόντα το νερό δεν άγει το ηλεκτρικό ρεύμα. Όταν οι ρητίνες κορεστούν, η αγωγιμότητα ανεβαίνει: αυτό είναι το σημάδι ότι ήρθε η ώρα για αναγέννηση ή αντικατάστασή τους. Ένα απλό αγωγιμόμετρο αρκεί για τον έλεγχο.

Κάνει το φιλτραρισμένο νερό για τη μπαταρία του αυτοκινήτου;

Όχι. Το φιλτραρισμένο νερό, ακόμα και από πολύ καλό φίλτρο άνθρακα, διατηρεί τα διαλυμένα άλατά του, τα οποία επικάθονται στις πλάκες της μπαταρίας. Για τη συμπλήρωση του ηλεκτρολύτη χρησιμοποίησε αποκλειστικά απιονισμένο ή αποσταγμένο νερό, που δεν περιέχει ιόντα και δεν δημιουργεί επικαθίσεις.

Αν δεν είσαι σίγουρος ποιος τύπος νερού ταιριάζει στη δική σου χρήση ή θέλεις να ελέγξεις την ποιότητα του νερού σου, η ομάδα της Aqua Plus μπορεί να σε καθοδηγήσει με μετρήσεις και συγκεκριμένες προτάσεις. Δες τις υπηρεσίες εγκατάστασης και service ή επικοινώνησε μαζί μας για να βρούμε μαζί την κατάλληλη λύση.